Dit is waarschijnlijk één van de grootste valkuilen bij beleggen; iedere belegger zal zich wel de flinke stijgers herinneren die hij te vroeg verkocht heeft. Of juist de aandelen die hij eigenlijk nooit had moeten kopen.

‘Hindsight’ (wijsheid achteraf) speelt dus een grote rol bij beleggen. Hiervoor zijn enkele redenen:
Ten eerste nemen we beleggingsbeslissingen veelal in een emotionele bui. Zelfs als je een goed beschreven strategie hebt, zul je altijd nog (in beperktere mate) emoties hebben, waarvan je jezelf niet altijd bewust hoeft te zijn. Deze emoties zijn niet per definitie slecht, zolang ze je maar niet hinderen in het nemen van beslissingen. Maar emoties leiden er wel toe dat je achteraf ziet wat je anders had moeten of kunnen doen. Dit verklaard ook waarom je achteraf beter ziet welke andere mogelijkheden je nog had; naderhand is immers je zicht niet vertroebeld door emoties.
Een andere reden waarom wijsheid achteraf een rol speelt bij beleggen is omdat we precies kunnen volgen wat er naderhand gebeurt met onze (verkochte) belegging. Bij veel andere gebieden in het leven is het naderhand moeilijker vast te stellen wat er zou zijn gebeurt als je anders had gehandeld, maar bij beleggen niet. Koersinformatie is alom beschikbaar, en vaak maken we dan toch even snel de rekensom hoeveel hoger (of lager) de huidige koers is ten opzichte van het verkoopniveau.
Tenslotte wordt het gevoel van spijt, wat opgeroepen wordt door de wijsheid achteraf, alleen maar versterkt doordat het om geld gaat. Want hoeveel zouden we wel niet hebben verdiend als we het net even wat anders deden?

Een ‘logisch’ gevolg
Als men terugblikt op een bepaalde beslissing, dan is er een neiging om de uitkomst te zien als een zekerheid, als een logisch gevolg uit de voorgaande stappen. In andere woorden: bij terugblikken besteden we te weinig aandacht aan de onzekerheid van het moment waarop de beslissing werd genomen, en vinden we de uitkomst ‘logisch’.
Sterker nog, met terugblikken neigen we ernaar om ‘blunders’ met goede resultaten te beschrijven als briljante tactische zetten. Nadelige uitkomsten die gegrond zijn in de toen beschikbare informatie zien we juist als vermijdbare fouten. Dit komt, zoals gezegd, doordat we de kansen onderdrukken, en het verleden met meer ‘zekerheid’ beschouwen. Zo zul je dus bij beleggen een verlieslatende transactie beschouwen als een vermijdbare fout, want achteraf zie je meerdere redenen hoe het anders had kunnen lopen. Heb je een ‘blunder’ gemaakt met beleggen, bijvoorbeeld een aandeel gekocht ‘omdat die zo goedkoop leek’, en het pakt goed uit, dan zul je snel geneigd zijn te concluderen dat deze geniale investering aan jezelf te danken was.

Toen versus nu; informatieverschil en de invloed van emotie
Wijsheid achteraf zorgt er ook voor dat we de kwaliteit van onze toekomstverwachtingen overschatten. Dit komt omdat we achteraf eenvoudig de beslissingen zien die tot betere resultaten hadden geleid. Er is dan een verleiding om impliciet aan te nemen dat je de volgende keren de situatie goed kunt inschatten. Daarnaast ‘vergeten’ we soms ook de momenten waarop we het verkeerd hadden, en herinneren we wel onze successen. Ook is het achteraf inderdaad ‘gemakkelijk praten’, omdat we dan meer informatie beschikbaar hebben. Echter, als we nu terugblikken op een bepaalde situatie, dan is het moeilijk om te discrimineren tussen de informatie die we hadden op het moment van de gebeurtenis, en de informatie die we nu naderhand hebben. Doordat dit verschil in informatie moeilijk is aan te geven, vinden we de uitkomst van de gebeurtenis ook eerder ‘logisch’. Met de informatie die we naderhand hebben, is de uitkomst ook logisch. Maar omdat we toen de gebeurtenis nog speelde deze informatie nog niet hadden, had het zich alle kanten op kunnen ontwikkelen.
Ook mogen we de invloed van emoties niet onderschatten bij stressvolle gebeurtenissen. Als we lijden aan stress dan neemt onze mogelijkheid om informatie goed te verwerken flink af, waardoor we dus minder goed bepaalde ‘logische’ gevolgen zien. Misschien herken je dit wel voor jezelf, als je achteraf denkt ‘waarom heb ik daar niet aangedacht?!’. Naast een algemeen gevoel van stress kunnen situaties bij beleggen ook negatieve emoties oproepen, die ook ten koste gaan van de beperkte verwerkingscapaciteit die we als mensen hebben.

Tips
Ondanks dat wijsheid achteraf een erg moeilijk te vermijden valkuil is, toch enkele tips:

• Realiseer je dat je achteraf altijd zult zien dat er een betere manier was, maar vergeet hierbij niet dat je een beslissing hebt moeten maken onder de toen beschikbare informatie.
• Ga niet de koersen volgen van je reeds verkochte posities. Je schiet hier niks mee op, behalve dat je jezelf kwelt dat je hebt verkocht voor die rally.
• Probeer zo min mogelijk ‘gelijk’ te willen hebben. Het is voor je beleggingsstrategie volkomen irrelevant wat er gebeurd nadat je hebt verkocht. Stijgt de koers nog door nadat je verkocht had, dan is dat jammer, maar als je hebt verkocht met goede redenen dan is er geen reden om de koers te blijven volgen om te kijken of je ‘gelijk’ had door op dat moment te verkopen.
• Je zou ook kunnen overwegen om je positie geleidelijk aan af te bouwen, door bijvoorbeeld de helft te verkopen, en de andere helft aan te houden. Hierdoor krijg je een kleinere positie in het fonds, waardoor je het risico meer beperkt. Let op! Deze strategie is sterk afhankelijk van je beleggingsstrategie en je eigen persoonlijke voorkeuren.

Dot-com hype: achteraf gezien…
Een interessante quote die een goed voorbeeld geeft van wijsheid achteraf:

De discussie over de voordelen van het afsplitsen van Philips Semiconductors is meer iets van de laatste jaren dan van de laatste maanden. De eerste grote speculatieronde vond in het voorjaar van 1999 plaats toen het Duitse industrieconglomeraat Siemens de activiteiten onder de naam Infineon apart naar de beurs bracht. Dat was aanleiding voor effectenhuizen om uit te rekenen wat zo een transactie kon opleveren voor Philips. ABN Amro hing in een analistenrapport op 5 januari 2000 een prijskaartje van 28,38 miljard euro aan de halfgeleideractiviteiten. Dat bedrag was gebaseerd op een omzet en een bedrijfsresultaat die in 2001 op respectievelijk 6,8 en 1,4 miljard euro uit konden komen. De halfgeleidersector kreeg echter zware klappen en uiteindelijk boekte Philips Semiconductors een negatief bedrijfsresultaat van 600 miljoen euro op een omzet van 4,4 miljard euro. Deze verkeerde inschatting deed overigens nauwelijks iets af aan de bruikbaarheid van het rapport. Philips, dat noteerde indertijd 132,55 euro en kreeg meteen maar een koersdoel mee van 185 euro. Deze voorspelde stijging van 40% was al in de tweede week van februari een feit en in juli van 2000 werd zelfs een koers gehaald van omgerekend 240 euro (gecorrigeerd voor een 4 voor 1 aandelensplitsing in april van dat jaar).

Uit: IEX Magazine, april 2006, p. 13.

Zoals gezegd, achteraf is het eenvoudig om te zien waar het verkeerd ging..

Stem of voeg toe aan: