Ankering is het fenomeen dat optreed als we een (kwantitatieve) schatting moeten maken, en deze schatting laten beïnvloeden door één of ander beschikbaar vergelijkingsgetal (de zogeheten ankerwaarde). Veelal zul je dan zien dat de schatting wordt ‘gestuurd’ door de ankerwaarde.

Ankering komt veelvuldig voor, en bij uiteenlopende gebeurtenissen. Zoals bij schattingen op kennisvragen, maar ook bijvoorbeeld bij taxaties van onroerend goed. Uit onderzoek blijkt ook dat rechters geneigd zijn om hogere straffen te geven als de eis van de officier van justitie (de ankerwaarde) hoger ligt. Ook het schatten van kansen wordt beïnvloed door ankering. Het fenomeen ankering vindt zowel plaats bij professionals als leken.

Voorbeeld
Beantwoord voor jezelf eens de volgende vragen;
1. Was het rendement (exclusief het dividend) van de AEX in 2006 meer of minder dan 7%?
A. Meer dan 7%.
B. Minder dan 7%.
2. Wat was het rendement (exclusief dividenden) van de AEX in 2006? ………
(antwoord staat onderaan dit artikel)

Het eigenaardige is nu dat die 7% fungeerd als uitgangspunt voor de schatting van het rendement in 2006, de 7% is de ankerwaarde. Een verklaring hiervoor is dat je de ankerwaarde neemt als uitgangspunt voor de aanpassing. Vervolgens bekijk je of de ankerwaarde juist is, bijvoorbeeld als je denkt dat het rendement 7% was. Als je de ankerwaarde verkeerd vind, dan zul je kijken of die te hoog dan wel te laag is, en vervolgens zul je de ankerwaarde aanpassen totdat je een acceptabele waarde hebt gevonden.
Ondanks dat het hier wordt beschreven als een bewust en langzaam proces, gaat dit veelal automatisch en zal je gedachte eerder iets zijn van ‘7%? Nee, veel meer, 12% ofzo!’.
Trouwens, mocht ik een hogere ankerwaarde hebben gegeven, bijvoorbeeld 25% rendement, dan zouden de schattingen juist hoger zijn uitgekomen dan de schattingen bij een ankerwaarde van 7%. Je zou kunnen stellen dat de schattingen binnen een bepaalde range van de ankerwaarde komen te liggen.

Referentiepunten
Ankering treedt niet alleen op bij schattingen, maar bijvoorbeeld ook bij referentiepunten. Zo kan de originele aanschafkoers van je positie ook als anker werken; in zo’n geval beinvloed de historische koers toekomstige schattingen van het rendement. Dit kan ook (gedeeltelijk) verklaren waarom mensen juist geneigd zijn te verkopen bij winst; de koers ligt dan immers een flink stuk af van de aanschafkoers, en je zult dan onterecht kunnen aannemen dat ‘er gewoon niet meer in zit’. In dat geval is de ankerwaarde dus van invloed op in hoeverre je een belegging ‘duur’ of juist ‘goedkoop’ vind.

Dit effect verklaart ook (gedeeltelijk) waarom technische analyse werkt: als de koers immers bij een steun aankomt, wordt de koers als ‘goedkoop’ gezien. Komt de koers bij de weerstand aan, dan is die ‘te duur’.

Ondanks dat het overkomt dat we door ankering slecht zijn in schatten, is dat niet het geval. In veel gevallen werkt ankering positief op de schattingen. Als de ankerwaarde relevant is voor de schatting, en daarnaast niet te veel afwijkt van het juiste antwoord, leid ankering tot goede oordelen. In veel gevallen hebben we dus niet veel last van ankering. Immers, veelal zal het geschatte antwoord goed bij de ankerwaarde in de buurt liggen. Juist doordat we rond de range van de ankerwaarde schatten zullen we vaak een behoorlijke schatting geven.

Rendement van de AEX in 2006 was, exclusief dividenden, +13.41%.

Stem of voeg toe aan: