Deze keer aandacht voor een interessant, en relevant, onderzoek onder Nederlandse beleggers bij Alex. In dit onderzoek werd er gekeken naar 66.146 accounts in de periode januari 2000 tot maart 2006. Door dit tijdsbestek heeft dit onderzoek enkele voordelen; ten eerste is dit een behoorlijk recent tijdsbestek, en daarnaast bevat het ook de ICT-aandelen crash en het beginnende herstel aan het einde van deze dataperiode.

Historie

Volgens de onderzoekers is de Nederlandse markt ook om historische redenen interessant; zo heeft Amsterdam de oudste beurs van de wereld, sinds 1605. In 1978 werd in Amsterdam de eerste optiebeurs van Europa opgericht. Ook voor de oprichting van de optiebeurs hadden Nederlanders excessieve speculatie al ontdekt, denk bijvoorbeeld aan de tulpenhype in 1636.

Onderzoeksdata

Zoals gezegd, bestond de data van dit onderzoek uit 66.146 accounts. Accounts die inactief waren, dat wil zeggen leeg of volledig in cash, werden niet meegenomen voor de maanden dat ze inactief waren. Daarnaast werden accounts met een waarde van minder dan € 250,- aan het begin van de maand ook uitgesloten.

Andere algemene kenmerken van deze 66.146 accounts:
• De leeftijd varieerde van 18 tot 106 jaar (!), met een gemiddelde van 45 jaar.
• De meerderheid van de rekeningen (62%) waren van mannen, tegenover 10% van vrouwen. Daarnaast waren 28% van de accounts gedeelde rekeningen. Dit houdt dus in dat er minstens 6.614 vrouwelijke beleggers zijn bij Alex, wat ik een aanzienlijke hoeveelheid vind absoluut gezien.
• Gemiddeld werd er per account 3,47 trades per maand gedaan.
• Deze 66.146 accounts deden over de hele dataperiode 8 miljoen transacties, hiervan waren er maar liefst 49% in opties, en 6% in futures. De overige 45% van de transacties vond plaats in andere effecten naast derivaten, zoals aandelen en obligaties.
• De gemiddelde maandelijkse transactiekosten per account waren € 90,-, terwijl de actieve beleggers € 252,- per maand kwijt waren aan transactiekosten.
• Van alle transacties vond bijna 95% plaats in Nederlandse effecten.
• De gemiddelde account omvang is € 32.327,- de mediaan* is echter € 5.370,-.
• De gemiddelde account verliest geld met beleggen, ook als wordt gecorrigeerd voor risico. Vooral door het gebruik van derivaten treed er een flinke ’underperformance’ op. De top 10% verslaat de markt, maar dit komt niet tot uiting in het gemiddelde, omdat een grote groep een aanzienlijke hoeveelheid geld verliest.
• De kleinste accounts handelen het actiefst in derivaten, wat hun (relatieve) ’underperformance’ kan verklaren.
• Een ‘losers account’ is veelal een klein account, beheert door een man, met een hoge omzet, en een hoge ‘exposure’ naar de markt toe.

Prestaties

Het gemiddelde (bruto) rendement per maand voor deze periode was -1.14%. Echter, het opsplitsen van de data in twee perioden, geeft aan dat het gemiddelde (bruto) rendement per maand voor de periode januari 2000 tot en met december 2002 -3.46% was. De daaropvolgende periode (januari 2003 tot en met maart 2006), was het gemiddelde (bruto) rendement per maand 1%.
Zou je de transactiekosten meenemen, dan zijn de prestaties een stuk slechter. Zo was het gemiddelde nettorendement over de gehele periode -1.76% per maand.
Ook blijkt dat beleggers te langzaam hun verwachtingen bijstellen, zodoende hadden de beleggers in dit onderzoek een hoge ’exposure’ naar de markt toen die daalde in de periode 2000-2002, en een lage ’exposure’ toen het herstel begon. Ook werden belangen in ICT ondernemingen pas afgebouwd na het uiteen spatten van de internetzeepbel.
Gezien de prestaties tussen de individuele beleggers in dit onderzoek blijkt de top 10% het per maand 2.39% (netto) beter doet dan de slechtste 10%.

Beating the market?

Een interessant onderwerp waar dit onderzoek licht op werpt is in hoeverre individuele beleggers erin slagen om de markt consistent te verslaan. Zoals te verwachten valt uit de prestaties die hierboven zijn beschreven, slaagt de overgrote meerderheid van de beleggers er niet in de markt te verslaan. Sterker nog, de 10% van de beleggers die het slechts belegt, verloor in de 5-jarige periode van december 2000 tot december 2005 maar liefst 90% van hun account.

Portefeuille opbouw

Uit het onderzoek blijkt dat de gemiddelde belegger de voorkeur geeft aan kleinere bedrijven, en in de onderzoeksperiode waren vooral kleinere ICT bedrijven populair. Daarnaast speelt ook de omvang van de portefeuille een rol; beleggers met grotere portefeuilles behalen betere rendementen, en handelen ook minder. Een kanttekening hierbij is wel dat we niet weten hoe beleggers aan een grote portefeuille zijn gekomen; zijn ze met veel geld begonnen of hebben ze dit behaald met beleggen? In het laatste geval spreekt het dan voor zich dat je zult aantreffen dat mensen met een grote portefeuille het ook beter doen in termen van rendement.

Vrouwen versus mannen

Ook zijn er enkele interessante dingen te vermelden over hoe vrouwen en mannen beleggen. Zo zijn vrouwen beter dan mannen in beleggen, met een ’outperformance’ van 0.35% per maand in vergelijking met mannen. Hierbij blijkt dat vrouwen het vooral beter deden in de daling van 2000-2002, wat valt te verklaren doordat vrouwen minder risico nemen, en dus waarschijnlijk ook minder ICT bedrijven in hun portefeuille hadden. Daarnaast handelden de vrouwen ook nog eens minder, gemiddeld 2,45 keer per maand. Mannen daarentegen deden gemiddeld 6,64 keer per maand een transactie.

Leeftijd

De gemiddelde leeftijd is 44.67 jaar, maar het opvallendste vind ik de resultaten ten opzichte van de leeftijd. Zo is de 10% van de beste beleggers gemiddeld 44,1 jaar oud, en de slechtste 10% is gemiddeld 43,8 jaar oud. Ik had verwacht dat je vooral jongeren zou aantreffen in de slechtste 10%, omdat jongeren nog de nodige ervaring missen en misschien impulsiever zijn met handelen. Dit onderzoek heeft daar geen bewijs voor gevonden: leeftijd heeft dus niet een verband met de behaalde rendementen.

Derivaten

Als je kijkt naar de resultaten van de beleggers in derivaten versus de beleggers in andere effecten, dan blijkt dat beleggers in derivaten het een stuk slechter doen. Deze groep behaalde maar liefst een ’underperformance’ van 4% (netto) per maand over de gehele periode. Gedeeltelijk kan dit worden verklaard door de kostenstructuur, immers doordat je een vast bedrag per optie betaald, en veelal ook nog eens met een minimaal bedrag zit, heb je relatief veel commissiekosten. Ook zorgt de slechte timing, samen met de hefboom, voor een slechter rendement.
Ook blijkt dat beleggers in derivaten door voorkeur aan calls geven. Tenslotte suggereert de slechte performance ten opzichte van de markt dat beleggers in derivaten slecht kunnen timen.
Naast dit onderzoek hebben de onderzoekers ook nog een enquête gehouden onder 1500 klanten van Alex. Hieruit bleek dat 80% van de beleggers opties gebruikt puur voor speculatie. Nog belangrijker; slechts 10% van de ondervraagden maakt gebruik van de Grieken als ze in opties handelen. Hieruit valt te concluderen dat optiebeleggers een gebrek aan kennis hebben over het gebruik van opties.

Omloopsnelheid

Uit het onderzoek blijkt dat de accounts die een hoge omloopsnelheid hebben, ook een hoger bruto rendement hebben. Maar, na aftrek van commissiekosten, resteert er een ’underperformance’. De meerderheid van de accounts handelde trouwens niet eens één keer per maand, maar daartegenover staat een kleine groep die veelvuldig handelt.

Concluderend

Een belangrijke conclusie die uit dit onderzoek kan worden getrokken is dat individuele beleggers er niet in slagen om consistent de benchmark te verslaan. Volgens de onderzoekers doet een individuele belegger er daarom beter aan zijn geld in een indexfonds te steken. Gedeeltelijk kan ik me hierin vinden; beleggers zouden zich inderdaad moeten afvragen of ze er genoeg tijd in kunnen (en willen) steken om goede resultaten te behalen. Ben je als belegger bereid om er tijd in te steken, en heb je de mogelijkheid daartoe, dan doe je jezelf tekort door voor een indexfonds te kiezen.
Een andere kanttekening is de keuze van de benchmark, de onderzoekers hebben hier gekozen voor “all stocks in the Worldscope universe for the Netherlands” (p. 9). Er is gekozen voor deze benchmark omdat hij breder is dan de MSCI Netherlands Equity Index. Nu lijkt mij echter de MSCI index al behoorlijk breed om te volgen voor een particulier, en ik denk dat de meeste individuele beleggers hun prestaties meten aan de AEX index, of de Midkap index.

Tot slot, een grote portefeuille beheert door een vrouw die weinig handelt, presteert het beste.

*: Mediaan: Zou je alle accounts rangschikken van klein naar groot, dan is de mediaan het middelste getal. Doordat hier de mediaan flink lager is dan de gemiddelde account omvang, zijn er blijkbaar enkele grote particuliere portefeuilles die het gemiddelde sterk omhoog halen.

Bauer, R., Cosemans, M., Eichholtz, P. (2007). The performance and persistence of individual investors: rational agents or tulip manics? [link of mirror (pdf)].

Stem of voeg toe aan: