De laatste tijd hoor je steeds vaker dat het spaargedrag van mensen de laatste jaren is veranderd. Steeds minder wordt er gespaard, en meer geconsumeerd. Dit verschil zie je tussen landen (Amerikanen sparen bijvoorbeeld helemaal niet meer, wij Nederlanders ook steeds minder), maar ook hebben jongeren steeds meer schulden. Het Nibud bericht hierover in haar recentste onderzoek onder jongeren (nov 2005):

Bijna 40% van de werkende jongeren onder de 25 jaar heeft een schuld van gemiddeld 900 euro. Van de jongeren die nog bij hun ouders wonen, heeft één op de drie een schuld van 750 euro. Maar als ze daarna alleen wonen, is dit aantal verdubbeld en heeft maar liefst twee op de drie jongeren een schuld van gemiddeld 1750 euro. Dit blijkt uit een onderzoek van het NIBUD onder 2300 werkende jongeren tussen de 16 en 25 jaar.
Bron: Nibud

Nu zijn er natuurlijk meerdere redenen te vinden voor de schuld die jongeren hebben, zonder dat ze er allemaal veel aan kunnen doen. Zo kun je denken aan de studiekosten, en vooral als je op jezelf woont komen daar nog eens de huurkosten en levensonderhoudkosten bij.
Iedereen zal ook wel de reclamespotjes kennen waarmee je ‘direct’ kunt lenen voor een auto of een verbouwing; dit is ook een reden waarom jongeren (en ouderen!) schulden opbouwen. Nu kan ik een heel stuk gaan schrijven over of misschien de toetsing door deze bedrijven onvoldoende is, of misschien is de reclame zelfs wel misleidend. Maar daar schieten we niks mee op, dus laten we eens een factor bekijken waar we wél invloed op kunnen uitoefenen.

De andere factor die zorgt voor minder sparen is de opvoeding. Nu bedoel ik hier ‘sparen’ in de breedste zin van het woord; beleggen of periodiek een beleggingsfonds aanschaffen voor de lange termijn schaar ik in deze context ook onder sparen. ‘Opvoeding’ bedoel ik ook breed; naast dat de ouders er niet veel tijd aan besteden, is het onderwijs op het gebied van goed leren omgaan met geld ook afwezig.

Twee spaarpotten
Ik kwam in ‘Safe Strategies for Financial Freedom’ een interessante strategie tegen om kinderen goed te leren omgaan met geld. Het gaat hierbij om het zogeheten ‘Two-Box System’, welke verrassend eenvoudig is: je hebt twee spaarpotten, één is voor later, en een andere is een tijdelijke spaarpot van waaruit je aankopen doet. Met deze strategie bouw je een flink spaarkapitaal op, zonder dat je het echt door hebt. Daarnaast heeft deze strategie nog andere voordelen: zo leer je kinderen te plannen voor de toekomst, geduld te tonen, meer discipline te hebben, en kennen ze daarnaast beter de waarde van geld. Ook leer je kinderen hoe ze moeten omgaan met geld, zodat ze ook zelfstandig kunnen omgaan met geld.

Voorbeeld
Laten we eens kijken hoe deze strategie zich concreet uitpakt. Stel, je hebt een 5 jarig kind. Omdat je nooit te vroeg kunt beginnen met financiële opvoeding, besluit je om de strategie direct toe te passen. Hiervoor heb je twee dingen nodig: je moet het kind geld geven, zodat het meteen kan beginnen met sparen. Als dit pas twee maanden later is, dan is het enthousiasme van het kind (en de ouder) veelal al weg.
Daarnaast heb je twee spaarpotten nodig. Hiervoor is één spaarpot voor ‘later’: het geld wat daarin gaat mag niet worden uitgegeven. Een andere spaarpot is dan vrij om te besteden naar wat het kind ervoor wil kopen.
Na het concept aan het kind te hebben uitgelegd, krijgt hij of zij in dit voorbeeld 20 euro als start. Hiervan gaat de helft in de spaarpot voor later, en de andere 10 euro gaat in de pot waarvan het kind aankopen kan doen. Nu wil de vijfjarige in ons voorbeeld graag een Playstation spel kopen. Laten we aannemen dat deze 40 euro kost. De eerste 10 euro is al binnen, en aangezien de maand ten einde is, krijgt het kind 10 euro zakgeld. Hiervan gaat weer de helft naar de spaarpot voor later, en de andere helft komt in de pot waaruit dingen kunnen worden gekocht; de ‘Playstation spaarpot’.
Vervolgens is het kind jarig, en krijgt het cadeaus of geld (waarschijnlijk zal hij of zij liever geld hebben, omdat er wordt gespaard voor een Playstation spel). Aan het einde van de verjaardag wordt de balans op gemaakt, en het kind heeft 60 euro gekregen van de gasten. Hiervan gaat de helft weer in de spaarpot voor later, en de andere helft gaat in de ‘Playstation spel pot’. Hier zit nu 45 euro in, meer dan genoeg voor het spel van 40 euro, en omdat er dan 5 euro overblijft besluit het kind dit in zijn ’spaarpot voor later’ te stoppen. Merk hierbij op dat de ’spaarpot voor later’ al 50 euro bevat én dat het kind heeft geleerd ergens voor te sparen, geduld te tonen, en te plannen.

Laten groeien
Om de spaarpot voor later nu te laten groeien, is het natuurlijk aan te raden om dit op een spaarrekening te zetten, of dit te gaan beleggen voor je kind. Dat laatste is natuurlijk alleen aan te raden als je als ouder zijnde over de nodige ervaring beschikt, en ‘conservatief’ wordt belegd. Een bijkomend voordeel van deze strategie is wel dat de spaarpot voor later nimmer aangeraakt wordt voor uitgaven, zodat er in ieder geval kan worden belegd voor de lange termijn. Het boek hanteert als doel voor het spaargeld dat men ervan kan leven. Maar je zou deze strategie ook kunnen gebruiken om je kind te helpen om te sparen voor een eigen huis.

Hoeveel sparen?
Nu is het natuurlijk niet vol te houden om 50% van het ‘inkomen’ te sparen voor later. Het boek hanteert hiervoor 6 percentages voor verschillende leeftijdsfasen:

• Tot aan vijf jaar: 100%
• Van vijf jaar tot aan de college jaren: 50%
• College tot aan werken: 10%
• Werken: 15%
• Samenwonen: 15%
• Samenwonen met kinderen: 10%

Nu zijn er enkele kanttekeningen te plaatsen of deze percentages ook haalbaar zijn in de Nederlandse maatschappij. Daarnaast zijn de laatste categorieën natuurlijk erg afhankelijk van je leven, en dus ook niet toepasbaar op iedereen. Desondanks zijn het denk ik handige richtlijnen.

Als we de bovenstaande percentages nu eens toepassen voor de lange termijn, dan blijkt, afhankelijk van de behaalde rendementen en/of gespaarde bedrag, dat je kinderen op hun 50ste al miljonair zouden kunnen zijn. Natuurlijk is dit sterk afhankelijk van de waarden die men hiervoor schat. Ik heb getracht de inkomens te schatten aan de hand van CBS.nl data. Ik heb een Excel sheet in elkaar gezet, waarin men deze waarden zelf kan invullen en zien wat voor een invloed dit heeft op het vermogen van de kinderen. Klik hier voor de Excel sheet.

Grafische weergave van vermogensontwikkeling. Klik voor een vergroting.

Concluderend
Ik denk dat dit een waardevolle strategie is, waarmee je je kinderen een kans geeft om een (flink) vermogen op te bouwen, en ze daarnaast het belang van geld/sparen bij te brengen. Wel is de uitkomst van deze strategie sterk afhankelijk van je persoonlijke levensweg, inkomen, en rendement.

Tot slot: zelf heb ik (nog) geen kinderen. Ik ben dus benieuwd hoe andere bezoekers tegen dit onderwerp aankijken, of wat jullie ervaringen hiermee zijn. Misschien hebben jullie wel een betere of succesvollere manier om kinderen te leren omgaan met geld? Plaats je reactie hieronder!

Stem of voeg toe aan: