Bij het onderzoek onder Alex beleggers bleek al dat de gemiddelde belegger geld verliest op zijn beleggingen. Maar ook day traders zouden gemiddeld genomen geld verliezen. Misschien doet de uitspraak ‘uit onderzoek blijkt dat 90% van de day traders geld verliest’ wel een belletje rinkelen. Zijn day traders echt zo beroerde handelaren?

Bij dit onderzoek van Douglas Jordan en J. Diltz blijkt dat de meerderheid van de day traders inderdaad geld verliest, maar dit percentage is geen dramatische 90%. In hun onderzoek kwam naar voren dat 64.2 procent van de onderzochte day traders geld verliest, na aftrek van kosten.

Bij deze valkuil hebben we onze mening bijgesteld, soms bewust maar veelal onbewust. Doordat dit onbewust gebeurt zullen andere mensen dit eerder door hebben dan wij zelf, en zullen we het zelf niet eens altijd doorhebben. Een nadeel hiervan is dat het moeilijk te voorkomen is, en dat het zelfs voordelen biedt.

Soms komt een theorie uit een vreemde hoek die een licht kan werpen op bepaalde valkuilen bij beleggen en traden. De risico homeostase (‘risk homeostatis’) theorie biedt een interessante verklaring voor de valkuilen als overtraden en traden uit verveling, en het na verloop van tijd lakser worden met het uitvoeren van een beleggingsstrategie.

Enkele Nederlandse onderzoekers hebben onderzoek gedaan naar de beursintroducties die in Nederland plaatsvonden tussen 1977 en 2001. Na opschoning van de data waren er in deze periode 132 beursgangen waarover voldoende gegevens waren om ze in het onderzoek mee te nemen. In deze gehele periode was het rendement op de eerste handelsdag 17.6%, en na drie jaar presteerde de groep als geheel 10.0% slechter dan hun benchmark.

Door deze valkuil is het moeilijk recente data op waarde te schatten. Moeilijke fundamentele vragen als ‘is er nu wel of niet een recessie op komst?’ worden nog eens moeilijker doordat we door psychologische effecten minder goed in staat zijn een accuraat beeld te krijgen van zulke data. Het ‘recency effect’ maakt dat we moeilijker recente data op waarde kunnen schatten.

Tot nu toe heeft de AEX zo’n 7 jaar later nog niet zijn voorgaande toppen geëvenaard die werden neergezet tijdens de internet hype. Ondanks dat veel particuliere beleggers niet zonder kleerscheuren uit de crash zijn gekomen, kan het leerzaam zijn te kijken welke factoren hebben bijgedragen aan het uiteenspatten van de internet zeepbel.

Het onderzoek van Eli Ofek en Matthew Richardson heeft gekeken naar de oorzaken van de dotcom mania. Voordat de bubbel barstte hadden alle ondernemingen in de internet sector een markt kapitalisatie van 6% van alle Amerikaanse beursgenoteerde ondernemingen. Echter, de internet sector was maar liefst verantwoordelijk voor 20% van alle handelsvolume.

Dit psychologische effect is een uiting van een vorm van groepsgedrag. Het ‘bandwagon effect’ wordt soms ook wel het ‘herding instinct’ genoemd. Omdat ‘bandwagon’ nogal een onbekende term is, even kort waar het vandaan komt. Een ‘bandwagon’ is de wagen in een optocht waarop de muziekband staat. Heel vroeger werden deze wagens met muziek ingezet tijdens verkiezingen in Amerika, en doordat dit een succesvolle manier van campagne voeren bleek, ontstond de term ‘jump on the bandwagon’, waarmee werd aangegeven dat mensen graag deden wat populair was en daarmee graag geassocieerd werden.

Onderstaand stukje komt uit het juni nummer van Psychologie Magazine:

“Behalve een gezonde leefstijl met voldoende slaap, lichaamsbeweging en gezond eten zijn er drie factoren van invloed op het vermogen te focussen. Ten eerste enthousiasme. Je volledige aandacht bij een potje tennis houden is makkelijker dan scherp blijven tijdens een oersaaie vergadering. Topsporters zijn tijdens wedstrijden in een vorm van opperste concentratie. Dat is niet alleen te danken aan hun gedrevenheid, maar ook aan het feit dat ze hun sport goed beheersen. Vaardigheid is namelijk de tweede belangrijke factor voor focussen. Hoe beter je ergens in bent, hoe makkelijker je je kunt concentreren. Tot slot is afleiding van invloed. Probeer uw aandacht maar eens bij het werk te houden terwijl uw collega’s naast uw bureau staan te kletsen.”