We zagen bij andere valkuilen al dat ons geheugen vaak wordt beïnvloed door bepaalde psychologische valkuilen, of we er nu bewust van zijn of niet. Zo zagen we bij de ‘hindsight bias’ dat we het achteraf logisch vinden dat bepaalde gebeurtenissen plaatsvonden. Maar ook door ‘recency effects’ is het moeilijk om objectief naar het verleden te kijken, omdat we hier de meest recentste data het belangrijkste achten.
De peak-end rule beïnvloed hoe we terugkijken op emoties bij het beoordelen van gebeurtenissen.

De peak-end rule

Volgens de peak-end rule bepalen twee factoren hoe we een gebeurtenis waarderen: ten eerste is onze ‘piek emotie’ van belang, wat zowel een negatieve als een positieve emotie kan zijn. Daarnaast speelt de emotie mee die we aan het einde van een gebeurtenis hadden. Alle andere informatie over de waardering voor de gebeurtenis wordt genegeerd, inclusief hoe lang de gebeurtenis duurde, of hoe de totale emotionele waardering was voor de gebeurtenis.

Voorbeeld

Stel dat je een wedstrijd van je favoriete sport kijkt, en ondanks dat het een spannende wedstrijd is, verliest je favoriet net in de laatste minuten. Bij het terugkijken op de wedstrijd zal je negatieve emotie van de verloren wedstrijd je beoordeling beïnvloeden. En dit ondanks dat de laatste paar minuten van de wedstrijd je tegenvielen, en de rest van de wedstrijd wel leuk was. Dit effect werkt ook de andere kant op: mocht het een saaie wedstrijd zijn, maar wordt het in de slotfase nog erg spannend en wint je favoriet, dan zal bij het terugkijken op de wedstrijd deze positieve emotie overheersen.

Peak-end rule en beleggen

De peak-end rule speelt ook een rol bij beleggen, en met veelal belangrijkere consequenties dan bij het bekijken van een wedstrijd. Stel dat je als day trader een saaie dag hebt gehad, met weinig beweging in de markt. Daarnaast ben je enigszins laks met je regels omgegaan, (je hebt bijvoorbeeld een trade geplaatst puur voor wat actie), maar je hebt door wat geluk nog wel de dag met een miniem winstje weten af te sluiten. Zou je terugkijken op zo’n dag, dan heb je geen piek in positieve of negatieve emoties gekend, en daarnaast heb je de dag geëindigd met een positieve emotie (je hebt nog een winstje weten te behalen op een rustige dag). Volgens de peak-end rule zul je je tevreden voelen over hoe je die dag hebt gepresteerd. Dit terwijl je, objectief gezien, je regels had moeten volgen om te kunnen spreken van een geslaagde dag. Doordat je gevoelsmatig tevreden bent over je prestaties, kun je overmoedig worden, en wellicht vaker regels doorbreken omdat de voorgaande keer het (gevoelsmatig) goed uitpakte. Dit komt doordat het door de valkuil van de peak-end rule moeilijk is om een objectieve beoordeling van je prestaties te geven.

Negatieve emoties

Stel nu dat je op een dag 4 goede trades hebt geplaatst, elke trade was volgens je regels. Echter, op elke trade werd je uitgestopt, wat goed mogelijk is omdat een goed uitgevoerde trade geen garantie op winst is. Grote kans dat je bij die 4de trade gefrustreerd of misschien zelfs agressief raakt. Nu is er wel een piek aan negatieve emoties, en eindig je die dag met een negatieve emotie. Zou je terugkijken op die dag, dan zul je door deze emoties concluderen dat het slechter ging dan het feitelijk ging. Door deze conclusie te trekken kun je onzekerder worden over je kwaliteiten, en de daarop volgende transacties met minder zekerheid uitvoeren.

De invloed van deze valkuil beperken

Het blijkt dat kennis van de peak-end rule de invloed van deze valkuil al kan beperken. Bij het terugblikken op gebeurtenissen moeten we er dus rekening mee houden dat het niet zo ‘fantastisch ging’ wanneer we euforisch zijn, en dat het niet zo ‘beroerd’ was wanneer we neergeslagen zijn. Daarnaast zou je je emoties periodiek kunnen noteren. Voor de korte termijn day trader zou dat betekenen dat er bij elke trade een score van het humeur op dat moment wordt gegeven. Als je dit bijvoorbeeld op een schaal van 1 tot 10 doet, valt er een ‘gemiddeld humeur’ te berekenen voor die dag, waardoor je objectiever kunt nagaan of goed of slecht hebt gepresteerd.

Concluderend

Naast dat je emoties een rol kunnen spelen bij het traden zelf, kunnen ze ook invloed uitoefenen op hoe je terugkijkt op je prestaties. We baseren onze beoordeling van onze prestaties volgens de peak-end rule op de ervaren piek momenten van positieve of negatieve emoties én op de beleefde emotie aan het einde, en niet zozeer op onze daadwerkelijke prestaties en zelfs niet op de gemiddelde ervaren emoties tijdens de gebeurtenis.

Stem of voeg toe aan: