Onderstaande gastcolumn is geschreven door Arnoud Rademaker, in samenwerking met Cari Petri, auteur van meerdere boeken over stress.

Alvorens we het thema beursstress zullen uitdiepen, zullen we eerst het thema stress onder de loep nemen. Deze column is in samenwerking met Cari Petri tot stand gekomen. Zij is als trainer/adviseur verbonden aan Schouten & Nelissen. Binnen deze organisatie heeft zij diverse programma’s ontwikkelt op het gebied van stressmanagement. Ik vind het fantastisch dat zij tijd heeft vrijgemaakt om op- en aanmerkingen te plaatsen. Haar boeken ‘Hoe gaat het met u? Een praktische stressmonitor’ en haar boek ‘Druk, druk, druk…over spanning en stress’ heb ik met haar toestemming gebruikt om het theoretische kader in relatie tot het thema (beurs)stress vorm te geven. Bent u geïnteresseerd in dit thema? Ik raad u aan om deze boeken te kopen. Neem uw gevoelens serieus.

Het woord beursstress is natuurlijk een verzonnen woord. U begrijpt wat ik hiermee bedoel. Menig belegger, maar ook menig bankier heeft momenteel last van stress. Heeft u last van beursstress? Zo ja, hoe gaat u hier mee om? Wat kunt u hier aan doen?

Wat is stress?

Stress betekent letterlijk spanning. Ieder mens heeft een zekere mate van spanning nodig om te presteren, te durven en attent te reageren. Kortom: gezonde stress is noodzakelijk om actief en zelfverzekerd in het leven te kunnen staan. Maar stress kan twee kanten op gaan: de één wordt erdoor gestimuleerd en lijkt uit eindeloze reserves te kunnen putten en de ander bezwijkt onder de druk. Stress is vaak het gevolg van onvrede in het werk of de relatie, frustraties, dreigend ontslag, een sterfgeval in de naaste omgeving of financiële druk.

Stress is niet per definitie ongezond. Voor de meesten onder ons is een gedoseerde hoeveelheid stress geen enkele belemmering om goed te kunnen functioneren. De meeste (nieuwe) activiteiten vinden we juist leuk omdat deze gevoelens van spanning oproepen. Spannende ervaringen gaan vaak gepaard met lichamelijke reacties. Bijvoorbeeld: gevoelens van zenuwachtigheid, gevoelens van opgewondenheid, verminderde eetlust, tijdelijke slapeloosheid, verhoogde bloedruk en een snellere hartslag. Denk maar eens terug aan je eerste vliegreis, je trouwdag en of je eerste beurscrash.

Sta je te lang onder spanning? Dan loop je het risico om gestresst te raken. We spreken dan van ongezonde stress. Signalen van ongezonde stress uiten zich op verschillende terreinen van ons leven, namelijk; op lichamelijk niveau, ons gevoelsleven, ons denken en ons gedrag.
Stress kan verschillende oorzaken hebben. We maken een onderscheid tussen interne factoren en externe factoren.

Interne factoren liggen voornamelijk in onszelf. Bijvoorbeeld: teveel willen, te hoge verwachtingen, teveel controle willen uitoefenen op externe situaties of op anderen, geen fouten willen maken, en competitiegedrag. Al met al moet je teveel van jezelf terwijl je onvoldoende tijd en of vaardigheden tot je beschikking hebt om dit alles waar te maken.

Externe factoren worden vooral bepaald door situationele omstandigheden zoals geregeld terugkerende kleine bronnen van irritaties in uw dagelijks leven. Ook chronisch belastende omstandigheden kunnen een rol spelen. Zij hebben een slepend karakter. Zij bieden over het algemeen weinig uitzicht op een oplossing en zijn derhalve zeer stresserend. Tot slot spelen ingrijpende gebeurtenissen in ons leven een rol.

Beursstress

Beleggers kunnen onder spanning staan. Beursstress kan heel gezond zijn, juist omdat je dan gestimuleerd kan worden om nieuwe vaardigheden te ontwikkelen. Beursstress wordt ongezond zodra je last krijgt van hartkloppingen, hoofdpijn, een verhoogde bloeddruk, nekpijn, rugpijn, lusteloosheid, somberheid, prikkelbaarheid, argwaan, gebrek aan concentratie, piekeren, overal tegenop ziet, jezelf terug trekt en bijvoorbeeld meer begint te drinken en te roken.

Stress kan door interne en/of door externe factoren worden veroorzaakt. Interne stressfactoren worden door u zelf opgeroepen, terwijl externe stressfactoren vooral worden bepaald door de situaties die buiten uzelf liggen.

Voorbeelden van interne factoren zijn:

• Te hoge rendementseisen;
• Angst voor koersverlies;
• Competitie met andere beleggers;
• Het consequent verkeerd inschatten van de invloed van bedrijfseconomische gebeurtenissen, macro-economische omstandigheden en of koerstechnische factoren op de beurskoersen.

Voorbeelden van externe factoren zijn:

• Het uitvallen van uw computer of de onbereikbaarheid van uw broker;
• Het opvolgen van verkeerde beleggingsadviezen;
• Een beurskrach of perioden met langdurige koersdalingen.

Er zijn twee vormen van stresshantering, namelijk: een actieve stresshantering en een passieve stresshantering. We spreken van een actieve stresshantering zodra we daadwerkelijk aan de slag gaan om probleemsituaties op te lossen. U kunt wat aan uw stress doen!

Het boek Druk, druk, druk…over spanning en stress geeft u vier handvatten om met intern gerelateerde stressfactoren om te gaan. Bijvoorbeeld: een methodiek om uw denkbeelden op hun realiteitsgehalte te toetsen (RET), de kracht van verbeelding of leren omgaan met rampfantasieën (REI), de kunst van het ontspannen en het formuleren van (lange termijn) doelen (SMART). Daarentegen kun u zich wapenen tegen de invloed van externe factoren, zoals een periode met langdurige koersdalingen, door kennis te nemen van de beurscyclus, economische cyclus en de invloed van massapsychologie zoals hebzucht en angst.

Wilt u meer lezen over het thema stress? Het boekje ‘Hoe gaat het met u? Een praktische stressmonitor’ is zeer lezenswaardig. Tot slot wil ik Cari Petri hartelijk danken voor haar bijdrage.

Arnoud Rademaker

Stem of voeg toe aan: