Zoals bekend is het gras altijd groener bij de buren. Ondanks dat dit een algemeen spreekwoord is, zit er weldegelijk een kern van waarheid in. Dit effect noemen we in de psychologie het focusing effect.

Bij dit vergelijkingseffect kennen mensen teveel gewicht toe aan een bepaald aspect van een gebeurtenis, waardoor de toekomst slecht wordt ingeschat. In het geval van het focusing effect worden er bepaalde zaken, gebeurtenissen vergeleken op één enkele dimensie en worden andere aspecten die ook een rol spelen onderschat. Dit is een valkuil omdat de andere (belangrijke) aspecten van een beslissing zo niet het gewicht krijgen die ze eigenlijk verdienen.

Vooral opvallende verschillen wegen mee bij het focusing effect. Zo bleek uit onderzoek dat Californiërs gelukkiger worden ingeschat dan mensen uit het mid-westen van Amerika. Gevraagd naar de redenen van de geïnterviewden bleek dat het aantrekkelijke klimaat en de ontspannen levenstijl in Californië dit tot een aantrekkelijk gebied maakten. Wat de respondenten echter minder belangrijk vonden waren de lagere kans op aardbevingen en de lagere misdaadpercentages in het mid-westen van Amerika. In dit geval werd er dus enkel gekeken naar het aangename klimaat, terwijl andere aspecten die geluk mede bepalen werden genegeerd.

Focusing effect bij beleggen

Ook een belegger kan bij beslissingsprocessen last krijgen van het focusing effect. Bij teleurstellende performance van een belegging kan het aantrekkelijk zijn te switchen tussen sectorgenoten. Als het management slecht presteert is dat al snel een reden om een andere sectorgenoot te kiezen. Ook dat is het focusing effect: in dit geval wordt een beslissing genomen rond één dimensie, namelijk het kwaliteit van het management. Natuurlijk spelen er veel meer aspecten een rol die de koersontwikkeling beïnvloeden; we kunnen stellen dat mensen bij het focusing effect te simpel over een keuzemogelijkheid denken.

Stel dat een belegger is begonnen met opties handelen en dat het rendement na enkele stevige missers negatief is. Waarschijnlijk zal de belegger zich op dat moment afvragen wat er aan de hand is, en hoe dit kan worden gestopt. Omdat de belegger in ons voorbeeld (nog) geen diepgaande kennis heeft van opties, overweegt hij een switch naar turbo’s. Immers, turbo’s hebben een transparantere prijsvorming dan opties (geen volatiliteit of Grieken), en onze belegger hecht daar veel waarde aan. ‘Met turbo’s zal het vast beter gaan,’ denk de belegger bij zichzelf. Door zich vast te klampen aan die gedachte krijgt onze belegger weer hoop, en stapt hij over op turbo’s.

Wat gebeurt er nu? Deze belegger stapt nu in de valkuil van het focusing effect. Door een keuze te maken tussen twee alternatieven op basis van 1 dimensie, namelijk de prijsvorming, wordt een complexe keuze eigenlijk veels te versimpeld. Anders gesteld, door zich puur op het groene gras te richten negeert een belegger veel informatie die ook belangrijk is. Zo is de prijsvorming van turbo’s wellicht transparanter voor onze belegger, maar is de spread op belangrijke (volatiele) momenten bij turbo’s al snel erg groot.

Hoe valt dit effect nu te voorkomen?

Gelukkig is er op een makkelijke manier rekening te houden met het focusing effect. Bij deze valkuil geld ook weer dat kennis erover al een grote stap is in het overkomen ervan. Als we nu bij beslissingen even pauzeren, en alle aspecten van de beslissing een (rationeel!) gewicht geven, kan het focusing effect simpel worden bestreden. In het voorbeeld van onze belegger zal deze zich goed moeten afvragen of een transparantere prijsvorming opweegt tegen de nadelen die turbo’s kennen.

Merk je bij jezelf op dat je geen tot nauwelijks nadelen ziet aan een keuze, stel deze dan uit. Waarschijnlijk zijn deze er wel maar zie je ze door het focusing effect (nog) niet.

Eerder gepubliceerd op VolgHetGeld.nl.

Stem of voeg toe aan: