Een andere valkuil die onze waarneming van de feiten soms vertekend is de ’confirmation bias’. Confirmation bias is de neiging die we van nature hebben om onze verwachtingen op een dusdanige manier te toetsen dat ze worden bevestigd. Dus als we een hypothese (veronderstelling) over iets hebben, zijn we vooral geneigd om te kijken naar de feiten die onze mening bevestigd.

Wetenschappers daarentegen gaan, of behoren, juist op zoek te gaan naar het ontkrachten van hun hypothese, en geven de ander het voordeel van de twijfel. Leken daarentegen gaan juist op zoek naar de bevestiging van hun verwachtingen. Als we de invloed van de confirmation bias op onze beslissingen willen verminderen, kunnen we misschien iets leren van hoe wetenschappers ermee omgaan in vergelijking met leken.

Met framing effects word de invloed bedoeld die de formulering van een keuzemogelijkheid heeft op je daadwerkelijke keuze. Stel, ik bied je het volgende aan:

Je krijgt 1000 euro. Je krijgt vervolgens de mogelijkheid om nog meer geld te krijgen, waarvoor je een keuze moet maken tussen mogelijkheid alternatief A of B.
A) Je hebt een 50% kans om nog eens 1000 euro te winnen.
B) Je krijgt een zekere winst van 500 euro.
Wat opvallend hieraan is dat de overgrote meerderheid (84%[1]) kiest voor mogelijkheid B, de zekere winst. Terwijl het eigenlijk niet uitmaakt welke mogelijkheid je kiest, want de verwachtingswaarde van beide mogelijkheden is gelijk. Immers, 0.50×1000= € 500,- en 1.0×500= € 500,-.

Stel; we hebben een (zuivere) munt die we 5 keer opgooien. Al die 5 keer kwam er kop uit, vervolgens gooien we hem nog een keer op, en ja hoor: weer kop. Als we de munt nogmaals opgooien, zou er dan kop of munt uitkomen?

Hoewel de kans het grootst lijkt op munt, is het dat natuurlijk niet. Na 6 keer kop gooien, is de zevende keer de kans op kop 50%..

Je kent het vast wel: er komt een groep mensen bij een ingang, en ze wachten allemaal netjes op elkaar als ze één voor één door de draaideuren gaan. Ondertussen is bij de ingang pakweg 25 meter verderop niks te doen. Echter, zodra dan een paar mensen van de drukke rij naar de rustige ingang gaan, wordt het daar opeens druk.

Bij beleggen is het niet veel anders: rondom een aandeel of een markt kan ook een kuddegedrag ontstaan, waarbij iedereen wil kopen (een hype) of iedereen wil verkopen, met als gevolg dat de koers crasht.