Bij de psychologische valkuilen kwamen er al een reeks biases aan de orde die beïnvloeden hoe wij mensen beslissingen nemen. Door de clustering illusion zien we patronen in random data waar er eigenlijk geen patronen zijn, door het focusing effect besteden we teveel aandacht aan enkele aspecten van een beslissing en negeren we de rest. Daarnaast zijn we ook conservatief met het nemen van beslissingen. Naast deze invloeden op onze beslissingsprocessen speelt ook de invloed van de omvang van ons geheugen een rol.

De meest kenmerkende lichamelijke eigenschappen van stress zijn een toename in hartslag en bloeddruk, en zweten. Deze lichaamsreacties zie je vooral bij situaties die niet erg veel stress oproepen, en maar kortdurend van aard zijn. Zoals een fietser die roekeloos oversteekt. Deze stress is normaal in de zin van dat je door deze stress alerter word, en bijvoorbeeld sneller de fietser kunt ontwijken.

Stress, welke belegger/trader zou het niet kennen? In deze reeks artikelen gaan we dieper op stress in, kijken we wat een gebeurtenis stressvol maakt, en wat de gevaren zijn van stress. Tenslotte kijken we naar hoe stress kan worden verminderd en welke (persoonlijkheids-) factoren hierbij een rol spelen.

Wat is stress?

In de voorgaande posts heb ik het al gehad over kenmerken van experts en hoe men expertise ontwikkelt. In deze post wil ik eens kijken of natuurlijke aanleg nu zo’n grote rol speelt als men soms beweert.

Zoals in de eerste post van expertise beloofd; iets meer over hoe ergens een expert in te worden.
Naast de voordelen van expertise die werden beschreven in de eerste post, geld natuurlijk ‘no pain, no gain’ voor alles waarin je bekwaam wilt worden. Wil je echt een expert worden, dan gaat dit nog meer op. Wat blijkt is dat je ongeveer 10 jaar ervoor moet uittrekken om expertise in een bepaald domein te ontwikkelen*, of 10 tot 20 duizend uur aan ‘deliberate practice’. Vooral deze ‘deliberate practice’ is erg belangrijk voor het ontwikkelen van expertise, want alleen 10 jaar bezig zijn met een soort activiteit (schaken, sport, muziek o.i.d.) is niet voldoende om er erg goed in te worden. Natuurlijk zul je met het vergaan van de tijd het beginner stadium ontstijgen en beter erin worden, maar echte expertise ontwikkel je door middel van ‘deliberate practice’. Wat zijn nu de kenmerken van ‘deliberate practice’?

Naast het gewone kenmerk van een expert, namelijk iemand die tot de top in zijn vakgebied behoort, zijn er ook andere kenmerken waarin experts in verschillende domeinen overeenkomen. Deze zijn:

• Experts kunnen beter relevante informatie opslaan in hun lange termijn geheugen en het daaruit beter & sneller informatie ophalen.
• Experts nemen patronen waar in hun vakgebied. Een schaakexpert is beter in het onthouden van de plaats van de schaakstukken dan een beginner, dit omdat de expert het patroon (= de lay-out van het schaakbord) min of meer herkent. Worden de schaakstukken echter niet in een spel patroon neergezet, dan is de expert er niet veel beter in dan de beginner.